Lời xin lỗi giả tạo

Bảy mới đọc bài này, "Khi lời xin lỗi không phải là xin lỗi". Người ta có ý nói tới vụ ông Donald Trump. Bảy Ròm không muốn đem chuyện chính trị về nhà riêng của mình; tuy nhiên, tác giả của bài viết trên, tiến sĩ John Amodeo, mở đầu bằng một câu hỏi rất hay:

Why is apologizing so difficult? Saying “I was wrong, I made a mistake, I’m sorry” is more painful than root canal therapy for some people.
Nguồn: http://psychcentral.com/blog/archives/2016/10/09/when-an-apology-is-not-an-apology/
Tại sao mở miệng xin lỗi lại khó như vậy? Nói rằng "Tui sai rồi. Tui phạm lỗi lầm; tui xin lỗi" còn đau đớn hơn là rút tủy chân răng đối với một số người.


Bảy không tài giỏi gì hơn ai. Sai lầm và vấp ngã nhiều rồi, Bảy học được một điều hay. Đó là cho dù mình đã làm gì sai, một lời xin lỗi, dù rằng vụng về, dù rằng chậm trễ, vẫn chứng tỏ cho người khác biết rằng mình có thật lòng suy nghĩ tới tình bạn, hoặc bất cứ mối quan hệ nào. Lời xin lỗi, mà phải là thành thật xin lỗi, mạnh hơn bất cứ thần dược nào để xoa dịu nỗi đau của người khác, xóa nhòa đi bao nhiêu rạn nứt mà mình gây ra. Đã nhiều lần rồi, Bảy chẳng hiểu mình đã làm gì sai, nhưng không muốn bạn buồn, không muốn tình bạn của Bảy trải qua thêm một ngày nặng nề, Bảy xin lỗi. Thành thật và vui vẻ xin lỗi, giống Bảy đã làm, thì chẳng ai giận lâu được. Đúng không? ;)

Chưa bao giờ! Chưa bao giờ có một lần bạn buông lời xin lỗi mà trái tim Bảy Ròm vẫn nguội lạnh. Buồn bao nhiêu đi nữa, Bảy vẫn vui vẻ ngay lập tức. Mất tiền thì còn kiếm lại được; mất bạn thì sẽ vĩnh viễn mất bạn, chẳng có ai thay thể nỗi. Đúng không?

Đối với Bảy, tình bạn quý hơn tất cả mọi sơ sót. Tình bạn cao trọng hơn tất cả mọi cơn nóng giận trong chốc lát. Hai tay Bảy vẫn giang rộng, và sẵn sàng đón bạn quay lại.

BR

Nghệ thuật giao tiếp: Đừng có láu táu!

Láu táu có nghĩa là quá mau miệng; người ta chưa nói được nửa câu thì mình đã nhảy vô họng họ ngồi. Với bạn bè thiệt là thân thì láu táu lại là một chuyện vui, tuy rằng không phải lúc nào bạn thân nói mình cũng cắt lời nửa chừng để nói phần mình. Với người lạ, trong công việc, ở sở làm ... thì láu táu là một điều tối kỵ.

Ngoài chuyện láu táu làm người ta mất hứng và có thể họ quên mất phần chưa kịp nói, láu táu còn làm mất đi cơ hội mình có thể gây ra ấn tượng tốt với người đối điện. Sau khi mình cắt lời người khác và nói cho đã cuống họng, quay lại nhường lời thì một phần họ quên, mà nếu nhớ lại thì họ có thể không thích nói chuyện với người láu táu nữa. 

Láu táu cho người khác thấy rằng mình có hệ thần kinh không vững, không biết suy nghĩ kỹ càng, không biết kiên nhẫn chờ tới lúc mình cần nói, không biết lắng nghe, và không biết tôn trọng lời nói của người trước mặt.

Cơ hội gặp một người mới biết, có thể sau này trở thành bạn thân, có thể sau này trở thành bạn hàng làm ăn, thành đồng nghiệp ..., mới gặp vài lần đầu mà láu táu thì kể như hư bột hư đường! :) Sau đây là một khía cạnh khác mà mình cần để  ý.

Khi người đối diện đang khoe họ đi chơi đâu đó, làm được việc gì đó, ăn món gì ngon đó, nhà họ ra sao ... Khi họ đang lên cơn vui, nói không kịp nuốt nước miếng mà mình le te, "Tôi cũng vậy." thì người ta hầu hết cảm thấy, "Trời! Chuyện mình đang nói hay thiệt, không dễ ai có được mà thằng monkey này cũng có."

- Anh Bảy về thăm nhà em há, ở dưới quê đó anh, mát lắm. Cầu tiêu không bao giờ hôi, không cần phải mở quạt hút hơi đâu nha. Mà anh biết không ...
- Cầu cá tra đó hả? Nhà anh cũng có, đâu đợi dưới quê, ngay ở phố đây nè.

...

- Ê, Bảy Ròm. Lan mới nhận lời đi coi xi nê với tao đó mày. Tao mời rát cổ họng, nhưng ...
- Nhưng nhụy gì. Tao tán con Huệ, em gái con Lan đó, chưa cần mời, tao tới nhà liền. Ba nó ra đón tao tận ngoài cổng.
- Thiệt không cái thằng Ròm kia?
- Bộ mày nghĩ tao nói láo???. Ba nó ra tận ngoài cổng, nạt tao một tiếng nên tao chẳng nhớ ổng nói câu gì tiếp theo... Mày không biết tại sao mấy bữa nay tao mang một chiếc dép thôi sao?

...

- Anh Bảy. Em mới tham gia học chơi ping-pong ở sở. Vui lắm anh, ai đánh cũng bị trật hoài, lượm banh muốn khùng, nhưng vui lắm.
- Vậy hả? Em vẫn còn tham gia? Thích không?
- Làm sao bỏ được? Tan làm, em ở lại với tụi bạn. Cầm vợt ba chục phút mà lượm banh hết hai mươi lăm phút rồi. Tiếc là không có ai chơi thiệt giỏi để bày tụi em.  
- Em có thay áo quần thể thao cho dễ vận động? Chơi bằng vợt gì? Ai mua cho em?
- Dạ em vẫn mặc váy bó và mang giày cao gót nên hơi khó chạy. Vợt thì có sẵn, hai mặt cao su rách bươm, nhưng còn xài được... Nhưng, có vẻ anh cũng biết chút ít về ping-pong. Anh đã chơi qua bao giờ chưa?
- Cũng có chơi chút ít.
- Có chơi giỏi bằng em thì bữa nào mình chơi chung.
- Ừa, để anh sắm vợt cho em.
- Sắm vợt? Làm như anh là dân chuyên nghiệp lắm.
- Hồi đi học, anh chơi cho trường, cho quận. Ở sở làm, anh cũng có chơi.
- Trời? Sao nãy giờ anh không nói. Em tưởng anh cù lần quá nên em mới khoe.
- À, anh rất thích nghe giọng em kể chuyện nên anh không muốn cắt ngang.

Chắc hẳn ai cũng đoán ra được câu chuyện về ping-pong giữa hai người bạn sẽ còn kéo dài. Nhưng, chơi ping-pong là chuyện nhỏ. Tình bạn của họ sẽ thân thiết hơn, gần gũi hơn mới là chuyện lớn.

BR

Kỹ năng giao tiếp!

Trong rừng, khi hai con cọp tình cờ gặp nhau, bản năng sống còn tự nhiên sẽ diễn ra trong đầu mỗi con qua suy nghĩ, "Nếu mình tiến tới, gầm gừ, nhe nanh, khoe vuốt thì ai thắng? Mình thắng hay con kia?" Con vật đánh giá đối thủ qua kích thước của thân xác và sức mạnh của cơ bắp.

Trong thế giới loài người, cũng vậy, ít khi khác với con vật, hai người gặp nhau khi có công việc làm ăn, có quan hệ phải giao tiếp qua lại, hoặc là khách hàng và thân chủ, hoặc là cấp trên-cấp dưới, hoặc là đồng nghiệp, hoặc cũng có thể là đó là trong thế giới tình cảm người ta tìm tới nhau để làm thân hoặc kiếm bạn đời, qua những giây phút đầu tiên, người ta cũng theo bản năng và tìm cách "nắn gân" người kia, coi họ tới đâu. Nhưng con người không nhắm vào cơ bắp (bắp tay của Bảy Ròm to bằng trái bắp thôi!). Con người đánh giá lẫn nhau qua kỹ năng giao tiếp! Tám mươi lăm phần trăm người ta thành công hay thất bại ở đời là tùy người ta biết cư xử giỏi tới đâu. 

Khi mới gặp nhau, người ta chú ý tới cử chỉ và cách ăn nói của người đối diện. Không cần nhiều thời gian, họ có thể nhận ra người kia là có phải là người tự tin, từng trải, lịch sự, ... hay ngược lại. Bởi vậy, gặp một người lạ ngoài chợ và sẽ khó lòng gặp lại, một câu nói lỡ lời, hay vô tình thì có thể chấp nhận. Gặp người mà mình cần phải làm ăn lâu dài, gặp mặt hàng ngày ở công sở, hoặc đó là cơ hội có công việc ổn định, hoặc đó là người mình mong mỏi có tình bạn thân cận và lâu dài, hoặc đó là người theo đuổi để tặng nhau hai chữ "tri kỷ"... , một câu nói dại, một lỗi lầm ngớ ngẩn, một cử chỉ đáng trách ... thì rất có thể tước mất đi cơ hội thăng tiến công việc, mất đi một khách hàng quan trọng, xua đuổi một người bạn mà mình hằng mong ước tới gần...

Kỹ năng giao tiếp là vũ khí lợi hại hàng đầu trong thế giới con người văn minh bây giờ.


BR

Làm sao hàn gắn lại tình bạn mà mình đã cố ý phá vỡ?

Mới đọc chủ đề này, không những một mà rất nhiều bài.

Nếu như mình đã quá nóng nảy, quá coi thường người bạn thân nhứt, làm người đó buồn nhiều lần, rốt cuộc đã xô đẩy người ta, làm sao mình có thể hàn gắn lại tình bạn đó?

Hàn gắn chi nữa? Đã nhiều lần vậy rồi, hàn cũng không dính lại nữa đâu. 

Nói vậy mà không phải vậy. Nhiều bài viết, nhiều lời khuyên từ các nhà tâm lý học, từ những người từng trải, từ bạn bè... đã ghi lại khá nhiều trên internet.

1. Nếu người đó làm điều gì sai, làm cho mình buồn, và mình không hề muốn quay trở lại với tình bạn đó thì thôi. Mình đã dứt khoát vậy rồi.

2. Nếu ngược lại, mình làm bạn buồn, mình đã cố ý phá vỡ tình bạn mà nhiều năm chia sẻ, nếu bây giờ suy nghĩ lại, mình vẫn muốn giữ người bạn đó thì mình làm sao đây?

Điều đầu tiên là mình phải thành thật suy nghĩ tới chuyện mình làm. Phải thiệt lòng muốn thay đổi. Phải chứng tỏ cho bạn thấy rằng con người ai cũng có lúc nóng nảy, giận hờn, mất kiểm soát.

Thứ hai: Thử liên lạc, một tin nhắn, một email, một lần gọi điện thoại. coi sao. Biết đâu người kia quá buồn và không dám gặp lại, nhưng trong lòng họ vẫn coi mình là bạn thì sao? Biết đâu họ chờ mình mở lời trước. Chắc hẳn đó là người bạn tốt thì mình mới muốn nối lại sợi dây tình cảm. Và nếu đó là người bạn tốt thì chắc gì họ giận mình nhiều giống mình đã giận họ. Muốn cửa mở thì mình phải gõ cửa. Đợi cho cánh cửa tự mở để mình bước qua mà không hề tiêu tốn một chút công sức thì đôi khi mình làm hại bạn mà mình cũng làm hại chính mình. Nếu như đó là việc mình đã làm mà bây giờ ngồi yên trông chờ người kia tìm lại mình thì chắc hẳn ai cũng nghĩ rằng điều đó không công bằng. Đúng không?

Thứ ba: Xin lỗi. Xin lỗi không có nghĩa là mình yếu thế hơn, không có nghĩa mình hèn hạ, hay thất bại. Xin lỗi có nghĩa rằng mình coi trọng tình bạn đó cao quý hơn nhiều so với những gì đã xảy ra. Một lời xin lỗi thành thật càng chứng tỏ cho người bạn kia nhận ra mình là một người can đảm, biết nhận trách nhiệm, có suy nghĩ, và thực lòng muốn giữ bạn với mình. Nếu như mình mở miệng xin lỗi mà người ta vẫn không thay đổi thì ngược lại, chính người bạn đó không biết tha thứ cho lòng thành thật của mình. Nếu họ không mở lòng ra thì chưa chắc họ đã xứng đáng với mình.

Đôi khi thật sự làm cho bạn buồn, có người quá cao ngạo, không hề suy nghĩ tới việc mình đã làm, không quan tâm tới hậu quả mình đã gây ra, mất bạn thì đau nhưng vẫn không một chút nhún nhường để xoa dịu nỗi đau của bạn. Mấy người này thì bác sĩ chữa cũng không lành.

Đôi khi thật sự làm cho bạn buồn, có người suy nghĩ  thật lòng và muốn bạn quay lại. Nếu mình vẫn còn biết nghĩ tới bạn, tới chính mình, thì hàn gắn đôi khi không khó lắm, mặc dù rằng mình phải mất thời gian và công sức. Mất tiền có thể kiếm từ chổ khác để thay thế. Mất bạn thì không thể kiếm bạn khác để thay thế. 

Gương vỡ không bao giờ lành! Nhưng tình bạn đã rạn nứt thì vẫn có thể lành lặn trở lại. Chất keo để dán lại tình bạn đó nằm ở trái tim của mình.

BR

Nghệ thuật giao tiếp: Bàn lui!

Bài này không có ý nói rằng trong nghệ thuật giao tiếp thì mình nên sử dụng kỹ thuật "Bàn lui".

Bàn lui có nghĩa là "bàn ra". Người ta muốn làm gì thì mình chĩa mỏ vô, bày vẽ ra đủ thứ lý do để họ nản chí, đình hoãn hoặc chấm dứt dự tính của họ.

- Ê, tao muốn tập thể dục cho có thêm chút thịt nạc. Người đâu mà chỉ có xương với da thì chẳng ai dám nhìn.
- Thôi! Mày tập thể dục làm chi. Chỉ thêm tốn tiền, mất thì giờ. Ròm quá thì mặc áo quần dày vô, cho người nhìn thêm bệ vệ. Vậy là đủ rồi.

...

- Ê, tao muốn tập thể dục cho có thêm chút thịt nạc. Người đâu mà chỉ có xương với da thì chẳng ai dám nhìn.
- Đúng rồi đó! Tập thể dục là chuyện nên làm. Tao ủng hộ hai tay. Lúc đầu, chắc mày cử tạ được nửa ký nên không cần phải đi gym, tốn tiền, mà cái tạ nhẹ nhứt cũng nặng một ký. Mày nên chạy bộ, ba năm sau nặng thêm ký rưỡi là tốt lắm rồi. Mập thêm nữa, nhìn xấu lắm.

Một ý định, gặp hai thằng bạn. Một thằng bàn lui, một thằng bàn tới, khuyến khích và ủng hộ.

Bài này muốn nói rằng cuốn sách "Làm sao để nói chuyện với mọi người-92 mẹo vặt" đọc nghe thì rất hay. Ước gì Bảy Ròm đọc cuốn này từ nhiều năm trước. Tuy nhiên, chia sẻ với bạn bè thì hơi ... chua ăn. 

1. Văn hóa của người phương Tây và phương Đông mình khác nhau khá nhiều. Người phương Tây cởi mở, tự nhiên hơn, nói thì nên nhìn thẳng vô mắt người đối diện, không nên hỏi tiền lương, việc làm ... Người phương Đông, e dè hơn, kín đáo hơn, nhìn thẳng vô mặt người khác thì tốt, nhưng nhìn theo kiểu chằm chằm, lâu quá thì coi chừng bị chửi. Người Việt mình khoe công việc làm và tiền lương một cách rất thoải mái. 

Bảy Ròm về thăm nhà ở Việt Nam. Bạn bè ghé thăm. Tụi nó, hầu như đứa nào cũng, "Tao đi làm ở đó, ở chổ kia, lương 10 triệu, 12 triệu mỗi tháng. Bảy Ròm làm nghề chi bên Mỹ? Lương được bao nhiêu?"

- Hỉ? Ở Mỹ không ai nói ra mức lương của mình là bao nhiêu, chỉ có người trong gia đình mới biết mà thôi.
- Lạ thiệt! Làm được bao nhiêu tiền mà cũng giấu.

2. Những cái mánh lới được hướng dẫn trong cuốn sách đa số dành cho người mình gặp trực tiếp ngoài đời. Giao tiếp với người trước mặt, mình mới có cơ hội để người ta nhìn thấy rõ ánh mắt mình thành thật, tay chân, giọng nói, bước đi ... của mình có sức thuyết phục. 

Bạn bè qua mạng internet thì chỉ có một số ít mẹo vặt áp dụng được mà thôi. Ngay cả mình có thể nói chuyện, coi video chats và nhìn nhau qua internet, người ta vẫn có thể ăn gian nói láo với nhau, ít ra thì cũng dễ dàng hơn là với người mình thiệt sự gặp bên ngoài.

Qua internet gặp được bạn tốt? Có! Nhưng hiếm lắm. :)

Bởi vậy, Bảy Ròm vẫn rất thích và vẫn nghiền ngẫm cuốn sách, đọc thêm cuốn khác nữa. Nhưng chia sẻ với bạn thì Bảy dừng lại. Để từ từ coi chổ nào thiệt hay, thiệt sự là có lý và có ích cho bạn thì Bảy sẽ viết ra.

BR

Tâm lý học về chuyện ...

... chuyện xì hơi!

Bảy Ròm không có cố ý đi tìm ba cái chuyện dzô diên này để viết. Hôi nhà hôi cửa chớ lợi ích chi! 

Chiều CN, đang bận việc, lại buồn ngủ muốn chết luôn. Tình cờ, đọc được bài này The Psychology of a Fart. 

Ai thích thì bấm vô link đó để đọc trực tiếp bằng tiếng Mỹ, và tin rằng có bài viết như vậy. Bảy Ròm ráng chống mắt lên, viết lại cho các bạn đây (Bảy đọc và viết lại theo ý mình, không sửa sai ý tác giả quá đáng là được rồi. Chớ Bảy Ròm không dịch lại từng chữ. Theo Bảy thì dịch lại bài của người ta thì khó đọc hơn).

...

Ngày xưa, James Dougherty cưới Marilyn Monroe (đó là ai thì chắc ai cũng biết) khi anh ta mới 21 tuổi và Marilyn mới 16 tuổi. Một ngày, hai người đang ở trong rạp xi-nê, Marilyn ... đ.t. James chưa bao giờ ngửi mùi gì thúi tới mức đó, và nó lan tỏa ra nhiều hàng ghế trong rạp. ha ha ha! Anh ta ngồi yên đó tới 10 phút, quê quá, trong khi Marilyn cười điên dại, ngay cả sau khi mùi thúi đó biến mất.

Người ta xì hơi vì nhiều lý do, cũng giống như người ta tiểu tiện, đại tiện bởi những lý do khác nhau. Có người tè hoặc ị trong quần vì sợ. Các tử tù, khi bị hành quyết, thường xả ra trong quần. Nhiều người bị chĩa súng vô mặt đôi khi tè ướt quần.

Người khác, nhứt là ở lứa tuổi thanh thiếu niên, hoặc những người tai quái, thích xả hơi để làm hề. Có người xì ra khi say. Có người xả để cho vui hoặc phô bày cái tính khó trị của họ. Marilyn hình như cảm thấy thích thú khi làm hôi phòng và chọc người khác tức cho vui.

Không phải loại xì hơi nào cũng có ý nghĩ về tâm lý học. Đôi khi chuyện đó có liên can tới món ăn và thức uống. Đôi khi, đó là một tình trạng bịnh lý, thí dụ là chứng viêm bao tử, chứng kích thích đường ruột. Đôi khi, đó là triệu chứng của người già, mất sức kiểm soát cái "nắp cầu tiêu". :). Đôi khi, đ.t chỉ là đ.t, đơn giản vậy thôi.

Trong nhiều trường hợp, người ta xì hơi để bày tỏ cảm xúc của mình. Người ta có thể đ.t vì giận (Marilyn có thể là như vậy), đ.t vì cần người khác chú ý tới mình (thiếu gì cách khác hả trời!!!), hoặc họ xả ra vì sợ (giống đã nói ở trên). Sự thật thì đ.t lại là một chủ đề cần nghiên cứu khoa học khác dài dòng. Có người chọn cách xả hơi ở chổ công cộng; có người ráng nín lại và chạy đi tìm phòng vệ sinh. Vậy thì chuyện gì đem lại sự khác nhau đó? Hai quyết định khác nhau đó có liên can tới bản tính con người hay không? Thường thường thì người ta không thừa nhận rằng mình mới "xịt khói" ra, và chuyện đó dẫn tới câu nói "Ai nghe mùi thì ... ráng ngửi."

Một mặt khác của chuyện đ.t là hầu như chẳng ai nói tới hoặc viết ra. Chuyện che giấu này liên can tới một khía cạnh khác của tâm lý học. Bất cứ chuyện gì có liên quan tới đi tè, đi ị, xì hơi, hoặc làm chuyện người lớn, nghĩa là chuyện gì có liên quan tới phòng vệ sinh và phòng ngủ thì thường người ta tách biệt ra khỏi con mắt soi mói của thiên hạ. Vậy tại sao con người mình muốn che đậy những chuyện rất bình thường đó? Tại reng?

Thiệt vậy! Tại sao người ta che đậy cơ thể mình, đặc biệt là phần cơ thể về tính dục và "tiết niệu"? Tác giả của bài viết này (không phải là Bảy Ròm) nghĩ rằng đó là bởi vì con người có tính tự tôn. Con người mình nghĩ rằng mình thuộc loại động vật "tiên tiến", khác biệt với những động vật khác có lối sống rất là ... "súc vật" Mình khác với chó, bò, ngựa,  hoặc voi, mấy con này thoải mái ị hoặc tè nơi công cộng. Hễ người ta càng văn minh, người ta càng muốn kín đáo những việc làm giống "súc vật" kia. (Nói vậy thì mấy người Tàu đi du lịch và cho con ị giữa đường cũng thuộc loại súc vật hay sao?).

Kinh Thánh và Kinh Koran có nói về ông Adam và bà Eva, ngày xưa bị cám dỗ ăn trái táo cấm, để từ đó họ biết tới chuyện tốt và xấu. Sau đó, Adam và Eva bị cảm thấy xấu hổ và phải dùng áo quần để che đậy sự xấu hổ của mình. Chuyện này thì mấy đứa nhỏ đều học được khi ba má tụi nó không muốn tụi nó cởi truồng chổ công cộng, không "rờ chim", ợ hơi, hoặc đ.t nơi công cộng.

Cái tính tự tôn của con người cũng dẫn tới chuyện họ lẩn tránh một số chuyện, thí dụ là chuyện chết, nhứt là cái chết của chính họ. Ai cũng sống giống như cuộc sống này là vĩnh cửu, chẳng có chiện chết. Tính tự tôn đó cũng dẫn tới chuyện không ai muốn thừa nhận lỗi lầm của mình, muốn từ chối những thói quen xấu, thí dụ là rất ít người tự nhận mình là người nghiện rượu.

Sự thật thì sử dụng từ "đ.t" cũng không được khuyến khích, chữ đó nghe có vẻ thô tục và hạ cấp (Bảy Ròm cố ý viết sai chính tả đó. :) Người ta ráng dùng từ khác: xả hơi, xì,... nghe "văn minh" hơn (theo Bảy thì cũng vậy, cái nào rồi cũng thúi rum! ha ha).

Tóm lại, con người mình làm chủ cái bản năng động vật của mình thì cứ để tự nhiên, đừng đè nén quá đáng và tự đánh giá thấp. Chuyện tự hạ thấp giá trị của mình sẽ dẫn tới rối loạn trong cơ thể. Khi mình thành thật với bản thân mình, ngay cả chuyện đ.t, thì mình mới đúng là con người thực thụ. Biết đâu, ngày trước, Marilyn cố ý xả hơi vì đó là cách thể hiện bản chất con người của cô ta!
...
 Ý tác giả này muốn nói rằng mình nên sống thành thật, khi mắc quá thì cứ xả đại ra, ai nghe mùi nấy hửi!

Nghe lời ông này hay không là tùy ở các bạn. 
Bảy Ròm chọn lối sống nào hả? Ngu gì nói ra. 

 Nguồn: The Psychology of a Fart - Gerald Schoenewolf, Ph.D.

Một việc làm quan tâm đơn giản ....

... sẽ tạo ra những cơn sóng bất tận!

BR

+++